Znani Ślązacy

Wielki Śląsk / 30 października 2009 o 0:00

Od lewej Henryk IV Probus, Święta Jadwiga Śląska, Henryk II Pobożny

ŚWIĘTA JADWIGA ŚLÄ„SKA
ŚWIĘTA JADWIGA ŚLÄ„SKA
Jadwiga Śląska urodziła się 1174 roku na Zamku Andechs w Bawarii. Jej rodzicami byli Bertold VI i Agnieszka z rodu Wettinów, hrabiowie Andechs. Miała czterech braci i trzy siostry.
Na Śląsk Jadwiga przybyła przypuszczalnie, gdy miała dwanaście lat. Jej rodzice zdecydowali, że zostanie żoną jednego ze śląskich Piastów, Henryka, którego później nazwano Brodatym. Zawierając z nim małżeństwo spełniła bardziej wolę rodziców, aniżeli swoją. Oboje stworzyli jednak ciepłe ognisko domowe, pełne spokoju, szczęścia oraz miłości do swoich dzieci: Konrada, Henryka, Agnieszki, Zofii i Gertrudy.
U boku męża, wybitnego polityka i dobrego gospodarza żyła i działała Jadwiga, matka siedmiorga dzieci, prawdziwa opiekunka ludu śląskiego, patronka pojednania i twórczej współpracy między narodami. Zajmowała się chorymi, wspierała biednych i odwiedzała więźniów. Z jej inicjatywy powstał w Trzebnicy klasztor sióstr cysterek, ulubione miejsce księżnej. Tam mieszkała w ostatnich latach swojego życia. Zmarła w Trzebnicy w dniu 14 października 1243 roku. Została kanonizowana już w roku 1267. 1242 roku, a oddający w dziedziczne władanie wieś Zawonia. Potwierdzony pięcioma pieczęciami : biskupa lubuskiego Henryka, Anny wdowy po Henryku II Pobożnym, księcia śląskiego Bolesława II Rogatki i biskupa wrocławskiego TomaszaMimo, iż była pokorną chrześcijanką, jeśli była o czymś przekonana, potrafiła postawić na swoim. Pokazała to m. in. w sprawie butów. Aby nie odróżniać się od reszty swego ludu oraz w imię pokory i skromności, Jadwiga chodziła boso. Irytowało to bardzo jej męża. Wymógł więc na spowiedniku, by ten nakazał jej noszenie butów. Sprytny duchowny podarował swej penitentce parę butów i poprosił, aby zawsze je nosiła. Księżna będąc posłuszną swojemu spowiednikowi podarowane buty nosiła za sobą… przywieszone na sznurku.
Idea wzajemnego zrozumienia i pojednania między narodami zostala trafnie ujęta przez ks. Bolesława Kominka, który 15 października 1967 roku tak powiedział: Przy swoim moście Tumskim we Wrocławiu, wiodącym na Wyspę Piastowską stoi kuta w kamieniu Jadwiga. Stoi na moście łączącym wschodni i zachodni brzeg Odry. Wszystkim przychodzącym każe na siebie spoglądać i każe im pomyśleć, że wszyscy są braćmi, na którymkolwiek brzegu mieszkają.

HENRYK II POBOŻNY ŚLÄ„SKI
Urodzony między 1196 r. a 1207 r., zmarł 9 IV 1241 r.; trzeci syn księcia śląskiego Henryka Brodatego i córki hrabiego Andechs, Bertolda VI - Jadwigi. W latach 1214-1218 Henryk poślubił księżniczkę czeską Annę, córkę Przemysła Ottokara I i węgierskiej królewny Konstancji; miał z nią dwanaścioro dzieci. Około 1222 r. został dopuszczony przez ojca do współrządów, w 1224 r. miał już do swej dyspozycji własne pieczęcie, notariusza i dworzan. W 1227 r. po zamachu w Gąsawie, skąd ojciec wrócił ranny, Henryk przejął na parę miesięcy ster rządów w dzielnicy; podobnie było dwa lata później, kiedy Brodatego porwał Konrad Mazowiecki. W 1234 r. Henryk objął rządy nad częścią Wielkopolski, którą Władysław Odonic za pomoc w tłumieniu buntu przekazał Brodatemu. Rok później Odonic wszczął jednak walki o odzyskanie tych ziem. W 1238 r. po śmierci swego ojca Henryk objął rządy nad Śląskiem, ziemią krakowską i zachodnią częścią Wielkopolski. W 1239 r. w konflikcie papiestwa z cesarstwem Henryk opowiedział się po stronie papieża, dzięki czemu wygrał konflikt z arcybiskupem Pełką. W tym samym roku rozbił wojska brandenburskie oblegające Lubusz i odzyskał utracony rok wcześniej Santok. Był on opiekunem i inicjatorem sprowadzenia do Polski zakonu franciszkanów, w 1240 r. ufundował we Wrocławiu klasztor pod wezwaniem św. Jakuba, a w Krzeszowie - klasztor benedyktyński. Henryk Pobożny poległ 9 IV 1241 r. pod Legnicą w bitwie przeciw Mongołom (Tatarom). Został pochowany w kościele franciszkanów we Wrocławiu.


HENRYK IV PROBUS
Henryk IV był księciem wrocławskim, krótko krakowskim (1288 -1290). Zmarł w 1290 roku. Był synem Henryka III Białego (syna Henryka Pobożnego) i Judyty (córki Konrada I Mazowieckiego). Henryk IV to postać trudna do oceny - źródła są dość liczne, ale trudne w interpretacji. Probus, to według niektórych człowiek prawy i rzetelny, według innych przekupny i podstępny. Wcześnie osierocony, znalazł się pod opieką stryja Władysława, arcybiskupa salzburskiego. Stryj powierzył Henryka królowi czeskiemu Przemysłowi Ottokarowi I. Młody książę znalazł się pod wpływem kosmopolitycznego dworu praskiego. W przyszłości próbował go naśladować - prowadził wytworne życie dworskie, organizował turnieje, komponował pieśni. Po śmierci (rok 1270) arcybiskupa Władysława Henryk już całkowicie stał się zależny od króla czeskiego. Starał się o koronę polską w roku 1280, złożył hołd władcy niemieckiemu. Osiągnął pełną hegemonię na Śląsku. Wszedł w konflikt z Kościołem, w konsekwencji którego został wyklęty przez biskupa wrocławskiego. Przeprowadził akcję rewindykacji ziem książęcych zajętych przez biskupów, cały czas prowadził walkę o suwerenność władzy wobec Kościoła. Synod w Łęczycy z arcybiskupem Świnką poparł stanowisko biskupa wrocławskiego. Uczynił to w imię sprzeciwu wobec agresji niemczyzny i zabezpieczenia praw języka polskiego w kościele i szkole. Za panowania Henryka IV doszło do nasilenia konfliktu narodowego. Książę cenił niemieckich doradców, popierał niemieckich mieszczan. Jednocześnie miał wielką ochotę sięgnąć po koronę polską, planując zjednoczeniu kraju. Pod koniec rządów opanował Kraków. Zmarł w 1290 roku we Wrocławiu. Istnieje hipoteza, że został otruty. Sarkofag księcia znajduje się w Muzeum Narodowym we Wrocławiu.

ANGELUS SILESIUS

Angelus Silesius, Anioł Ślązak, właściwie Johannes Scheffler (1624-1677), śląski poeta i mistyk. Syn krakowskiego patrycjusza nobilitowanego przez króla Zygmunta III, student medycyny i filozofii na uniwersytetach w Strasburgu, Lejdzie i Padwie. Od 1649 pełnił funkcję nadwornego lekarza księcia Sylwiusza Nimroda z Oleśnicy. Wraz z przeprowadzką do Wrocławia, do czego skłoniły Angelusa nieporozumienia z protestancką cenzurą, przeszedł na katolicyzm (1653) i przybrał imię Johannes Angelus. Kilka lat później przyjął święcenia kapłańskie i zaangażował się w służbę kontrreformacji na Śląsku.

Zasłynął jako autor zbioru 2- i 4-wierszowych epigramatów Pątnik anielski (1674), gdzie rozważał zagadnienia “wiecznej prawdy", czasu i wieczności oraz poszukiwał dróg mistycznego zjednoczenia z Bogiem; w poglądach zbliżał się do panteizmu (przekonanie, że Bogiem jest wszechświat pojęty jako całość) G. Bruna i B. Spinozy.

Na jego cześć nazwana została Literacka Nagroda Europy Środkowej. Nagroda, która swoją nazwę wzięła od imienia Angelusa Silesiusa (Anioł Ślązak) - wybitnego poety śląskiego baroku, stanowi bezpośrednie nawiązanie do wielowiekowej tradycji Wrocławia, jako miejsca spotkań wielu narodowości, kultur oraz prądów umysłowych.


NOBLIŚCI

Ze Śląska pochodzi 15 osób, które otrzymało nagrodę Nobla (z tego aż 10 z Wrocławia):
pisarze: Gerhart Hauptmann (1912), Theodor Mommsen (1902)
fizycy: Phillip Lenard (1905), Otto Stern (1943), Max Born (1954), Maria Goeppert-Mayer (1963)
chemicy: Eduard Buchner (1907), Fritz Haber (1918), Friedrich Bergius (1931), Kurt Alder (1950), Konrad Bloch (1964),
lekarze i biochemicy: Paul Ehrlich (1908), Gerhard Domagk (1939), Günter Blobel (1999)
ekonomiści: Reinhard Selten (1994)
Komentarze (0)

Dodaj swój komentarz

30. kolejka (13.04 - 13.04.2019)

13.04.2019

18:00 Arka Gdynia - Miedź Legnica 1:1

13.04.2019

18:00 Cracovia Kraków - Lechia Gdańsk 4:2
18:00 Lech Poznań - Jagiellonia Białystok 0:2
18:00 Legia Warszawa - Pogoń Szczecin 3:1
18:00 Piast Gliwice - Korona Kielce 4:0
18:00 Śląsk Wrocław - Górnik Zabrze 0:1
18:00 Zagłębie Lubin - Wisła Kraków 3:1
18:00 Zagłębie Sosnowiec - Wisła Płock 1:3

Ekstraklasa 2018/2019

Lp. Drużyna M Br. Pkt.
1. Lechia Gdańsk 30 45-25 60
2. Legia Warszawa 30 48-31 60
3. Piast Gliwice 30 47-31 53
4. Cracovia Kraków 30 39-34 48
5. Zagłębie Lubin 30 48-38 47
6. Jagiellonia Białystok 30 45-41 47
7. Pogoń Szczecin 30 44-42 43
8. Lech Poznań 30 41-40 43
9. Wisła Kraków 30 55-48 42
10. Korona Kielce 30 35-44 40
11. Miedź Legnica 30 30-52 32
12. Śląsk Wrocław 30 35-37 31
13. Górnik Zabrze 30 36-49 31
14. Wisła Płock 30 40-49 30
15. Arka Gdynia 30 39-44 29
16. Zagłębie S. 30 41-63 24

Ostatnie komentarze